futures คืออะไร? สัญญาล่วงหน้า หลักประกัน และกำไรขาดทุนรายวัน

By 3055 | GOC Prime Research Team2 OCT, 20262 views

futures คือสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่มีข้อกำหนดมาตรฐานของตลาด เช่น สินทรัพย์อ้างอิง ขนาดสัญญา และวันครบกำหนด ไม่ได้จำกัดเฉพาะสินค้าโภคภัณฑ์ แต่ยังมีสัญญาที่อ้างอิงดัชนีหุ้น อัตราดอกเบี้ย และอัตราแลกเปลี่ยนด้วย ผู้ใช้ต้องเข้าใจภาระของสัญญา ไม่มองว่าเป็นการซื้อสินทรัพย์โดยจ่ายเงินเพียงบางส่วนเท่านั้น หากต้องการทบทวนพื้นฐานว่า สินค้าโภคภัณฑ์คืออะไร สามารถอ่านความหมายและลักษณะสำคัญก่อนเจาะลึกหัวข้อนี้ได้

สถานะซื้อและสถานะขายทำงานอย่างไร

ผู้เปิดสถานะซื้อหรือ long ได้ประโยชน์จากราคาสัญญาที่เพิ่มขึ้น และเสียประโยชน์เมื่อราคาลดลง ส่วนสถานะขายหรือ short มีทิศทางตรงกันข้าม ทั้งนี้ ผลลัพธ์สุทธิต้องรวมค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องด้วย

สมมติสัญญาหนึ่งมีตัวคูณ 100 บาทต่อจุด ผู้ถือ long ที่ราคา 1,000 จุดแล้วปิดที่ 1,020 จุดจะได้กำไร 2,000 บาทก่อนค่าใช้จ่าย หากปิดที่ 980 จุดจะขาดทุน 2,000 บาท ตัวอย่างนี้ใช้ตัวคูณสมมติ ไม่ใช่ข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ใด

เงินหลักประกันไม่ใช่ขีดจำกัดการขาดทุน

การซื้อขาย futures ใช้เงินหลักประกัน โดยต้องแยก initial margin สำหรับเริ่มถือสถานะออกจาก maintenance margin ซึ่งเป็นระดับที่ต้องรักษาไว้ เงินนี้ไม่ใช่เงินดาวน์ซื้อสินค้าและไม่ใช่จำนวนสูงสุดที่อาจสูญเสีย ระดับหลักประกันอาจเปลี่ยนได้ตามเงื่อนไขตลาดและผู้ให้บริการ

หากในตัวอย่างเดิมสมมติวางเงิน 5,000 บาท แล้วขาดทุน 2,000 บาท เท่ากับเงินลดลง 40% แม้ราคาสัญญาขยับเพียง 2% การคำนวณนี้แสดงผลของ leverage โดยไม่ได้หมายความว่าเงินหลักประกันจริงจะเท่ากับ 5,000 บาท

กำไรขาดทุนถูกปรับระหว่างทาง

ตลาดมีระบบ mark-to-market ปรับมูลค่ากำไรขาดทุนตามราคาชำระ หากเงินในบัญชีต่ำกว่าเงื่อนไขที่กำหนด อาจเกิดการเรียกเติมหลักประกันหรือการปิดสถานะตามข้อกำหนดของนายหน้า ผู้ลงทุนจึงต้องดูความสามารถรองรับเงินสดระหว่างทาง ไม่ใช่รอประเมินเฉพาะวันปิดสัญญา

ในสถานการณ์ผันผวนรุนแรง ผลขาดทุนอาจมากกว่าเงินที่ฝากไว้ และการตั้งคำสั่งหยุดขาดทุนไม่ใช่หลักประกันว่าจะออกได้ที่ราคาที่ต้องการทุกครั้ง

อย่าลืมวันหมดอายุและวิธีชำระราคา

สัญญา futures มีวันสิ้นสุด แต่ละผลิตภัณฑ์อาจชำระเป็นเงินสดหรือมีเงื่อนไขเกี่ยวกับการส่งมอบสินค้า ผู้ที่ไม่ต้องการเข้าสู่กระบวนการครบกำหนดต้องตรวจทั้งปฏิทินตลาดและเส้นตายที่นายหน้ากำหนดล่วงหน้า

ตารางแยกสัญญาล่วงหน้าออกจากการถือสินทรัพย์

ก่อนเปิด futures ควรแยกให้ได้ว่าสิ่งที่ซื้อขายเป็นสิทธิความเป็นเจ้าของหรือภาระตามสัญญา เงินที่ใช้เปิดสถานะต่ำกว่ามูลค่าอ้างอิงไม่ได้หมายความว่าซื้อสินค้าบางส่วน ตารางนี้สรุปเฉพาะกรอบพื้นฐาน ไม่แทนเงื่อนไขผลิตภัณฑ์ และไม่ครอบคลุมการกู้ยืมซื้อหลักทรัพย์หรืออนุพันธ์ทุกประเภทที่ผู้ให้บริการอาจเสนอ

ประเด็น	ซื้อสินทรัพย์เต็มมูลค่า	สัญญาฟิวเจอร์ส
สิ่งที่ถือ	สินทรัพย์หรือสิทธิตามผลิตภัณฑ์	ภาระตามสัญญามาตรฐาน
เงินเริ่มต้น	ราคาสินทรัพย์และค่าใช้จ่าย	หลักประกันตามเกณฑ์
การปรับเงิน	ขึ้นกับการถือและธุรกรรม	ปรับกำไรขาดทุนตามกลไกตลาด
วันสิ้นสุด	ขึ้นกับสินทรัพย์	มีวันหมดอายุตามสัญญา

ลำดับเงินสดตัวอย่าง: วันเปิดสถานะวางหลักประกันตามเกณฑ์ → สิ้นวันแรกขาดทุน 2,000 หน่วยและยอดเงินลดลง → หากต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนดอาจต้องเติมเงิน → วันถัดมากำไร 3,000 หน่วยทำให้ผลสะสมกลับเป็น +1,000 หน่วย ตัวอย่างนี้ชี้ว่าระหว่างทางอาจต้องใช้สภาพคล่อง แม้ผลรวมท้ายช่วงเป็นบวก

ตัวอย่างปรับกำไรขาดทุนรายวัน

จากราคาอ้างอิงสู่จำนวนเงินจริง

สมมติ futures หนึ่งสัญญามีตัวคูณ 100 บาทต่อจุด เปิดสถานะซื้อที่ 1,000 จุด และวางเงิน 15,000 บาท หากราคาชำระราคาวันแรกอยู่ที่ 980 จุด ขาดทุนของวันคือ (980 − 1,000) × 100 เท่ากับ 2,000 บาท เงินคงเหลือตามแบบจำลองจึงเป็น 13,000 บาท โดยยังไม่รวมค่าธรรมเนียมและรายการอื่น

หากวันถัดมา futures มีราคาชำระราคา 990 จุด ผลของวันนั้นคือ (990 − 980) × 100 เท่ากับกำไร 1,000 บาท เงินคงเหลือเป็น 14,000 บาท และผลสะสมจากจุดเริ่มยังขาดทุน 1,000 บาท ตัวอย่างช่วยแยกผลรายวันออกจากผลรวม ไม่ควรนับกำไรวันถัดมาซ้ำกับการคำนวณจากราคาเปิด มิฉะนั้นยอดเงินจะคลาดเคลื่อน

เงินคงเหลือกับเกณฑ์เรียกหลักประกันเป็นคนละเรื่อง

ในแบบจำลอง futures สมมติกำหนดหลักประกันรักษาสภาพ 14,000 บาท เงินหลังวันแรกที่เหลือ 13,000 บาทจะต่ำกว่าเกณฑ์ อย่างไรก็ตาม จำนวนที่ต้องเติมและเวลาที่ต้องดำเนินการต้องยึดเงื่อนไขจริง ไม่อนุมานจากตัวอย่าง การเปลี่ยนแปลงหลักประกันหรือการปิดสถานะตามข้อกำหนดอาจทำให้ผู้ซื้อขายต้องจัดการก่อนถึงวันที่ราคาฟื้น

เปิดสถานะขายไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยง

คำนวณผลให้ตรงกับฝั่งที่ถือ

ผู้ถือฝั่งขาย futures ได้ผลทางบวกเมื่อราคาลดภายใต้เงื่อนไขแบบจำลอง แต่จะขาดทุนเมื่อราคาสูงขึ้น สมมติขายที่ 1,000 จุดและปิดที่ 1,030 จุด ด้วยตัวคูณ 100 บาท ขาดทุนคือ 3,000 บาทก่อนค่าใช้จ่าย การใช้สูตรฝั่งซื้อกับฝั่งขายสลับกันอาจทำให้เข้าใจผลผิด จึงควรทดสอบตัวอย่างง่าย ๆ ก่อนส่งคำสั่งจริง

จำนวน futures ที่เปิดพร้อมกันทำให้ผลรวมเปลี่ยนตามขนาดสถานะ สมมติหนึ่งสัญญาขาดทุน 3,000 บาท สองสัญญาขาดทุน 6,000 บาทภายใต้ราคาเดียวกัน การแบ่งคำสั่งเป็นหลายครั้งไม่ได้ลดความเสี่ยงรวมถ้าจำนวนสัญญาสุทธิเท่าเดิม ควรดูสถานะทั้งหมดในบัญชี ไม่ใช้ยอดหลักประกันของคำสั่งล่าสุดแทนความเสี่ยงรวม

คำสั่งหยุดขาดทุนไม่ใช่หลักประกันราคา

การใช้ Stop Loss กับ futures ช่วยกำหนดเงื่อนไขจัดการสถานะ แต่ไม่ควรถูกตีความว่าเงินขาดทุนถูกจำกัดแน่นอนที่จำนวนที่คำนวณจากจุดหยุด ราคาที่จับคู่ขึ้นกับชนิดคำสั่งและภาวะตลาด ส่วนคำสั่งที่จำกัดราคาอาจไม่ได้รับการจับคู่เมื่อเงื่อนไขไม่เอื้อ จึงต้องอ่านวิธีทำงานของคำสั่งและวางแผนกรณีราคาเคลื่อนข้ามระดับด้วย

เตรียมแผนหมดอายุตั้งแต่ก่อนเปิดสัญญา

ก่อนซื้อขาย futures ให้กำหนดว่าจะปิดสถานะหรือเปลี่ยนเดือนเมื่อใด และใครรับผิดชอบตรวจวันสำคัญ ไม่รอจนวันสุดท้ายจึงอ่านเงื่อนไขส่งมอบ สัญญาที่คล้ายกันอาจมีวิธีชำระต่างกัน รวมถึงข้อกำหนดของผู้ให้บริการที่เร็วกว่าปฏิทินตลาด การฝึกคำนวณและทดลองอ่านเอกสารสัญญาจึงควรมาก่อนการเลือกจำนวนสถานะ

ตรวจยอดเงินด้วยสมการเดียวกันทุกวัน

แบบบันทึกบัญชีสมมติควรเริ่มจากยอดต้นวัน บวกกำไรหรือหักขาดทุน บวกเงินเติม หักเงินถอน และหักค่าใช้จ่าย แล้วเทียบยอดปลายวัน ไม่บวกเงินหลักประกันที่ต้องรักษาเป็นรายรับใหม่ เพราะหลักประกันเป็นข้อกำหนดการใช้เงิน ไม่ใช่กำไรจากสถานะ

หากยอดที่คำนวณไม่ตรงกับรายงาน อย่าแก้ด้วยการเปลี่ยนราคาอ้างอิงทันที ให้ตรวจว่ามีค่าธรรมเนียม รายการรับจ่าย หรือเวลาชำระที่ยังไม่รวม การอธิบายส่วนต่างได้ครบมีความสำคัญกว่าการดูเฉพาะว่าหน้าสถานะแสดงกำไรหรือขาดทุน

สรุป

futures ต้องเข้าใจทั้งภาระสัญญาและเงินในบัญชี เริ่มจากคำนวณหนึ่งสัญญาให้ถูก แยกผลรายวันกับผลสะสม แล้ววางแผนหลักประกัน คำสั่งออก และวันหมดอายุให้ครบก่อนรับความเสี่ยงจริง

สำหรับใครที่สนใจเรื่องการลงทุนและอยากจะเริ่มลงทุน เทรด Forex สามารถเปิดบัญชีผ่าน GOC Prime ทางหน้าเว็บไซต์ได้เลย ก่อนเปิดบัญชีควรตรวจรายละเอียดบริการและเงื่อนไขเรื่อง ค่า Swap เลเวอเรจ ค่าธรรมเนียม ประเภทบัญชี และช่องทางดูแลลูกค้าที่ผู้ให้บริการประกาศในปัจจุบัน เพื่อให้เลือกเงื่อนไขที่ตรงกับรูปแบบการใช้งานและความเสี่ยงที่ยอมรับได้