หุ้น commodity มีอะไรบ้าง? 5 ตัวอย่างหุ้นไทยและธุรกิจที่ต้องแยก

By 3055 | GOC Prime Research Team2 OCT, 202610 views

หุ้น commodity คือหุ้นของบริษัทที่ผลดำเนินงานเกี่ยวข้องกับสินค้าโภคภัณฑ์ เช่น ผู้ผลิตพลังงาน เหมืองแร่ และผู้แปรรูปวัตถุดิบ แต่คำนี้ไม่ใช่หลักฐานว่าบริษัททุกแห่งมีรูปแบบรายได้เหมือนกัน ผู้สำรวจและผลิตปิโตรเลียมกับโรงกลั่นต่างอยู่ในห่วงโซ่น้ำมัน แต่ทำธุรกิจคนละส่วน หากต้องการทบทวนพื้นฐานว่า สินค้าโภคภัณฑ์คืออะไร สามารถอ่านความหมายและลักษณะสำคัญก่อนเจาะลึกหัวข้อนี้ได้

แยกก่อนว่าบริษัทขายสินค้า หรือใช้สินค้าเป็นต้นทุน

บริษัทต้นน้ำขายทรัพยากรหรือวัตถุดิบ ขณะที่ผู้แปรรูปซื้อวัตถุดิบมาเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม ตัวอย่างโรงกลั่นต้องพิจารณาส่วนต่างระหว่างราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันกับต้นทุนน้ำมันดิบ ไม่ใช่สรุปว่าน้ำมันดิบแพงขึ้นย่อมดีต่อกำไรเสมอ

วิธีเริ่มอ่านกิจการคือเขียนให้ได้หนึ่งประโยคว่า “บริษัทได้รายได้จากอะไร และจ่ายต้นทุนหลักให้กับอะไร” หากยังตอบไม่ได้ การใช้ราคาสินค้าชนิดเดียวเป็นเหตุผลลงทุนอาจข้ามปัจจัยสำคัญของธุรกิจไป

ใช้ตัวอย่างกำไรเพื่อเห็นผลของต้นทุน

สมมติบริษัทขายสินค้า 100 หน่วย ราคาขายหน่วยละ 100 บาท มีต้นทุนผันแปรหน่วยละ 70 บาท และค่าใช้จ่ายคงที่ 2,000 บาท กำไรในแบบจำลองจะเท่ากับ 1,000 บาท หากราคาขายเพิ่มเป็น 110 บาทโดยสมมติให้ปริมาณและต้นทุนทุกอย่างคงเดิม กำไรจะเป็น 2,000 บาท

แต่หากต้นทุนผันแปรเพิ่มเป็น 80 บาทพร้อมกัน กำไรจะกลับมาเท่ากับ 1,000 บาท ตัวอย่างสมมตินี้ไม่ได้แทนงบของบริษัทจริง แต่ชี้ว่า “ราคาขายเพิ่ม” ยังไม่เพียงพอ ต้องรู้ว่าปริมาณขายและต้นทุนเปลี่ยนอย่างไรด้วย

ค่า P/E ต่ำอาจต้องตรวจฐานกำไร

สมมติราคาหุ้น 50 บาทและกำไรต่อหุ้น 10 บาท ค่า P/E จะเท่ากับ 5 เท่า แต่หากกำไรต่อหุ้นลดเหลือ 2 บาทที่ราคาหุ้นเดิม ค่า P/E จะกลายเป็น 25 เท่า ดังนั้น ตัวเลขต่ำเมื่อกำไรอยู่ในระดับสูงไม่ได้พิสูจน์ว่าหุ้นถูกเสมอไป นี่เป็นข้อสังเกตทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่การพยากรณ์ว่ากำไรของหุ้นใดจะลดลง

แนวทางวิเคราะห์จึงควรทดสอบหลายสถานการณ์ ทั้งราคาขาย ปริมาณ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายทางการเงิน แทนการใช้ปีที่ทำกำไรดีที่สุดเป็นฐานเดียวในการประเมินมูลค่า

ตรวจฐานะการเงินควบคู่กับวัฏจักร

หัวข้อที่ควรค้นจากงบและคำอธิบายฝ่ายจัดการ ได้แก่ เงินสด หนี้ที่ใกล้ครบกำหนด ภาระลงทุน และนโยบายป้องกันความเสี่ยง จากนั้นตั้งคำถามว่าบริษัทจะจัดการอย่างไรหากส่วนต่างกำไรลดลงหรือความต้องการซื้อชะลอ

อ่านงบการเงินผ่านตัวขับเคลื่อนกำไร

แยกราคา ปริมาณ และต้นทุนต่อหน่วย

สำหรับหุ้น commodity ให้เริ่มจากสมการรายได้อย่างง่ายคือ ปริมาณขาย × ราคาขายเฉลี่ย สมมติบริษัทขาย 1,000 หน่วย หน่วยละ 100 บาท มีต้นทุนขายต่อหน่วย 70 บาท จะมีรายได้ 100,000 บาท ต้นทุนขาย 70,000 บาท และกำไรขั้นต้น 30,000 บาท ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายดำเนินงาน ดอกเบี้ย และภาษี จึงไม่ใช่กำไรสุทธิของบริษัท

หากหุ้น commodity ในแบบจำลองขายได้หน่วยละ 90 บาท ปริมาณเดิม และต้นทุนต่อหน่วยเพิ่มเป็น 75 บาท กำไรขั้นต้นจะเหลือ 15,000 บาท ลดครึ่งหนึ่ง แม้ราคาขายลดเพียง 10% ตัวอย่างช่วยแสดงผลร่วมของราคาและต้นทุน จึงควรแยกสมมติฐานทุกตัวก่อนสรุปว่าเหตุใดกำไรเปลี่ยน ไม่ใช้ราคาวัตถุดิบตัวเดียวอธิบายการเปลี่ยนแปลงทั้งหมด

แยกอัตรากำไรขั้นต้นออกจากกำไรสุทธิ

อัตรากำไรขั้นต้นคำนวณจากกำไรขั้นต้นหารรายได้แล้วคูณ 100 กรณีแรกได้ 30% ส่วนกรณีหลังได้ประมาณ 16.67% การวิเคราะห์หุ้น commodity ควรอ่านอัตรานี้ร่วมกับค่าใช้จ่ายอื่นและฐานะการเงิน เพราะบริษัทที่มีกำไรขั้นต้นบวกยังอาจมีกำไรสุทธิลดหรือขาดทุนได้หากค่าใช้จ่ายส่วนที่เหลือสูง ตัวเลขในตัวอย่างไม่ใช่เกณฑ์ว่าธุรกิจแต่ละอุตสาหกรรมควรมีกำไรเท่าใด

ตารางแยกธุรกิจในห่วงโซ่สินค้า

หุ้น commodity ที่อยู่คนละจุดของห่วงโซ่ควรถูกตั้งคำถามต่างกัน เช่น ผู้ผลิตสนใจราคาขายกับต้นทุนผลิต ส่วนผู้แปรรูปต้องดูส่วนต่างระหว่างราคาขายผลิตภัณฑ์กับวัตถุดิบ ตารางนี้เป็นแนวทางอ่านธุรกิจ ไม่ใช่การคาดว่าราคาหุ้นจะเคลื่อนไหวตามปัจจัยใดในระยะสั้น และไม่ใช่การจัดอันดับบริษัท

ธุรกิจ	สิ่งที่ใช้เริ่มวิเคราะห์	ข้อสรุปที่ควรหลีกเลี่ยง
ผู้ผลิตวัตถุดิบ	ราคาขาย ปริมาณ และต้นทุน	ราคาสินค้าขึ้นแล้วกำไรเพิ่มเท่ากัน
โรงกลั่นหรือผู้แปรรูป	ส่วนต่างผลิตภัณฑ์กับต้นทุนวัตถุดิบ	อยู่กลุ่มพลังงานจึงได้ผลเหมือนกัน
ผู้ค้าและผู้จัดหา	ส่วนต่าง การหมุนเวียนสินค้า และเงินทุน	ยอดขายสูงแปลว่ากำไรสูง
บริษัทหลายธุรกิจ	ผลของแต่ละส่วนและภาระส่วนกลาง	ใช้สินค้าอ้างอิงตัวเดียวแทนทั้งบริษัท

ตรวจมูลค่าหุ้นโดยไม่ยึดกำไรจุดเดียว

ใช้หลายสมมติฐานของกำไรต่อหุ้น

สมมติหุ้น commodity ราคา 60 บาท มีกำไรต่อหุ้น 10 บาท จะมี P/E 6 เท่า แต่ถ้ากำไรต่อหุ้นที่ใช้ประเมินอีกสถานการณ์เหลือ 3 บาท P/E ที่ราคาเดิมจะเป็น 20 เท่า ตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่ากำไรจะลดลงจริง แต่ชี้ว่าความรู้สึกว่าหุ้นถูกอาจขึ้นกับการเลือกกำไรที่สูงเฉพาะช่วง จึงควรทดสอบฐานกำไรหลายระดับ

การใช้กำไรเฉลี่ยหลายปีของหุ้น commodity ก็ยังต้องตรวจว่าธุรกิจเปลี่ยนไปหรือไม่ เช่น มีโครงการใหม่ ปิดกิจการบางส่วน หรือโครงสร้างต้นทุนต่างจากเดิม การเฉลี่ยเชิงตัวเลขไม่สามารถแก้ข้อมูลที่เปรียบเทียบกันไม่ได้เอง วิธีศึกษาคือแยกงวดที่มีรายการพิเศษและอ่านหมายเหตุประกอบงบ โดยไม่ลบรายการที่ไม่ชอบออกเพียงเพื่อให้มูลค่าดูน่าสนใจ

แยกกำไรทางบัญชีออกจากเงินที่ใช้ได้

สมมติหุ้น commodity รายงานกำไร 50 ล้านบาท แต่มีเงินไหลออกเพื่อเพิ่มสินค้าคงคลังและลูกหนี้ 40 ล้านบาท กรอบตรวจต่อคืออ่านงบกระแสเงินสดว่าผลต่างเกิดจากอะไร แล้วดูภาระลงทุนและหนี้ที่ถึงกำหนด ไม่สรุปว่ากำไรทั้งหมดเป็นเงินพร้อมจ่ายปันผล ตัวอย่างนี้เป็นโจทย์อ่านงบ ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทในรายชื่อบทความ

สร้างรายการติดตามที่ตรวจสอบย้อนกลับได้

ก่อนตัดสินใจเรื่องหุ้น commodity ให้จดสมมติฐานราคาขาย ปริมาณ ต้นทุน และภาระเงินทุน พร้อมแหล่งข้อมูลและวันที่ แล้วกำหนดเหตุการณ์ที่ต้องกลับมาทบทวน เช่น ต้นทุนต่างจากแผนหรือโครงการเลื่อน วิธีนี้ช่วยให้ติดตามธุรกิจจากข้อมูลมากกว่าการเคลื่อนไหวราคาหุ้นอย่างเดียว และเปิดโอกาสให้ยอมรับได้เมื่อข้อสมมติฐานเดิมไม่สอดคล้องกับสิ่งที่บริษัทเปิดเผย

แยกผลประกอบการจริงออกจากกรณีสมมติ

ในบันทึกประเมินมูลค่า ควรแยกตัวเลขที่บริษัทประกาศกับตัวเลขที่ผู้วิเคราะห์ตั้งเอง เช่น ราคาขายปีถัดไปหรือปริมาณจากโครงการใหม่ ไม่รวมทั้งสองแบบไว้โดยไม่มีป้ายกำกับ เพื่อให้ผู้อ่านเห็นว่าข้อสรุปพึ่งสมมติฐานส่วนใดมากที่สุด

สรุป

หุ้น commodity ต้องวิเคราะห์ผ่านธุรกิจและงบ ไม่ใช่เพียงกราฟสินค้า เริ่มจากราคา ปริมาณ และต้นทุน แล้วทดสอบกำไรหลายระดับพร้อมตรวจเงินสด ก่อนตัดสินว่ามูลค่าหุ้นดูเหมาะสมหรือไม่

ก่อนนำแนวคิดไปใช้กับหุ้นจริง ควรตรวจงบล่าสุด ปริมาณขาย ราคาขาย ต้นทุน หนี้ และสมมติฐานของวัฏจักรโดยแยกข้อมูลจริงออกจากตัวอย่างในบทความ

สำหรับใครที่สนใจเรื่องการลงทุนและอยากจะเริ่มลงทุน เทรด Forex สามารถเปิดบัญชีผ่าน GOC Prime ทางหน้าเว็บไซต์ได้เลย ก่อนเปิดบัญชีควรตรวจรายละเอียดบริการและเงื่อนไขเรื่อง ค่า Swap เลเวอเรจ ค่าธรรมเนียม ประเภทบัญชี และช่องทางดูแลลูกค้าที่ผู้ให้บริการประกาศในปัจจุบัน เพื่อให้เลือกเงื่อนไขที่ตรงกับรูปแบบการใช้งานและความเสี่ยงที่ยอมรับได้