น้ำมันดิบคืออะไร? คุณภาพ การกลั่น และราคาอ้างอิง WTI กับ Brent

By 3055 | GOC Prime Research Team30 SEP, 20263 views

น้ำมันดิบเป็นของเหลวที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ มีสารไฮโดรคาร์บอนเป็นส่วนสำคัญ และถูกนำไปกลั่นเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมหลายชนิด เช่น เชื้อเพลิงสำหรับการขนส่งและวัตถุดิบที่ใช้ในอุตสาหกรรม น้ำมันดิบจึงเป็นวัตถุดิบตั้งต้น ไม่ใช่สิ่งเดียวกับน้ำมันสำเร็จรูปที่ผู้บริโภคเติมรถ หากต้องการทบทวนพื้นฐานว่า สินค้าโภคภัณฑ์คืออะไร สามารถอ่านความหมายและลักษณะสำคัญก่อนเจาะลึกหัวข้อนี้ได้

น้ำมันดิบแต่ละชนิดต่างกันอย่างไร

คุณสมบัติที่ใช้จำแนกมีทั้งความหนาแน่นและปริมาณกำมะถัน คำว่า light หรือ heavy เกี่ยวกับความหนาแน่น ส่วน sweet หรือ sour เกี่ยวกับระดับกำมะถัน คุณสมบัติเหล่านี้มีความสำคัญต่อการเลือกวัตถุดิบและกระบวนการกลั่น จึงไม่ควรถือว่าน้ำมันดิบทุกชนิดมีคุณค่าเท่ากันสำหรับโรงกลั่นทุกแห่ง

เมื่อต้องเปรียบเทียบราคา ควรดูเกรดและสถานที่ส่งมอบควบคู่กัน ไม่ใช่อ่านเพียงคำว่า crude oil แล้วนำตัวเลขจากคนละตลาดมาแทนกัน

WTI และ Brent เป็นราคาอ้างอิง ไม่ใช่ราคาน้ำมันทั้งโลกตัวเดียว

WTI และ Brent เป็นชื่ออ้างอิงสำคัญที่พบในข่าวและผลิตภัณฑ์ซื้อขายน้ำมัน แต่เป็นคนละตลาดและมีเงื่อนไขของสัญญาต่างกัน ตัวอย่างสัญญา WTI ของ CME Group (CME Group Inc.) กับ Brent ของ ICE (Intercontinental Exchange, Inc.) ต้องอ่านรายละเอียดผลิตภัณฑ์ของแต่ละตลาดโดยตรง

น้ำมันที่ซื้อขายจริงอาจกำหนดราคาเทียบ benchmark แล้วปรับด้วยส่วนเพิ่มหรือส่วนลดตามเงื่อนไข จึงไม่ควรสมมติว่าผู้ผลิตทุกรายขายได้เท่ากับราคาที่แสดงบนกราฟข่าว

ราคาน้ำมันดิบเปลี่ยนจากปัจจัยใด

ประเด็นสำคัญมีทั้งการผลิต ความต้องการใช้ สินค้าคงคลัง และเหตุการณ์ที่กระทบการจัดส่ง อย่างไรก็ตาม ผลของข่าวต้องพิจารณากับบริบทตลาดและข้อมูลที่ผู้เข้าร่วมรับรู้อยู่แล้ว ไม่สามารถใช้ข่าวด้านเดียวรับประกันทิศทางราคาในอนาคต

แนวทางติดตามที่นำไปใช้ได้คือแยกข่าวเป็นด้านปริมาณผลิต การใช้จริง และการขนส่ง แล้วตรวจว่าตัวเลขเป็นข้อมูลย้อนหลัง ประมาณการ หรือแผนที่ยังไม่เกิดขึ้น เพื่อไม่ให้ผสมข้อเท็จจริงกับความคาดหวัง

ทำไมน้ำมันดิบกับราคาหน้าปั๊มไม่เคลื่อนไหวเท่ากัน

ราคาผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปมีปัจจัยของตลาดผลิตภัณฑ์และกระบวนการกลั่น ขณะที่ราคาขายปลายทางยังมีต้นทุนและเงื่อนไขอื่นในพื้นที่ ดังนั้น ราคาน้ำมันดิบที่ลดลงไม่ได้แปลว่าราคาสินค้าปลายทางทุกชนิดจะลดลงในเวลาและสัดส่วนเดียวกัน

ตารางแยกวัตถุดิบ ผลิตภัณฑ์ และการลงทุน

การติดตามน้ำมันดิบควรเริ่มจากรู้ว่าตัวเลขที่กำลังดูอยู่ขั้นใดของห่วงโซ่ ราคาวัตถุดิบหน้าแหล่งผลิต ราคาสัญญาส่งมอบ และราคาขายปลีกไม่ได้เป็นตัวเลขเดียวกัน ตารางนี้ช่วยเลือกข้อมูลให้ตรงคำถาม ก่อนเชื่อมข่าวไปสู่ต้นทุนครัวเรือน ผลประกอบการบริษัท หรือการลงทุนในผลิตภัณฑ์ที่อ้างอิงพลังงาน

สิ่งที่ติดตาม	ตัวเลขตอบเรื่องใด	สิ่งที่ไม่ควรใช้แทน
วัตถุดิบปิโตรเลียม	ราคาสินค้าต้นทางตามคุณภาพ	ราคาขายปลีกทุกชนิด
ผลิตภัณฑ์จากโรงกลั่น	มูลค่าผลิตภัณฑ์เฉพาะประเภท	กำไรสุทธิโรงกลั่น
สัญญาล่วงหน้า	ราคาของเดือนและเงื่อนไขที่กำหนด	ราคาทุกธุรกรรมวันนี้
หุ้นพลังงาน	มูลค่าหลักทรัพย์ของบริษัท	การถือสินค้าจริง
กองทุนที่เกี่ยวข้อง	ผลตามนโยบายและโครงสร้างกองทุน	ราคาสินค้าโดยไม่มีต้นทุน

ตัวอย่างส่วนต่างการกลั่นที่ไม่ใช่กำไรสุทธิ

แยกราคาวัตถุดิบออกจากมูลค่าผลิตภัณฑ์

สมมติแบบจำลองน้ำมันดิบหนึ่งหน่วยมีต้นทุน 80 ดอลลาร์ และผลิตภัณฑ์ที่ได้หลังแปรรูปขายรวมเป็นมูลค่าเทียบเท่า 92 ดอลลาร์ ส่วนต่างก่อนต้นทุนการแปรรูปและรายการอื่นคือ 12 ดอลลาร์ ตัวอย่างนี้ไม่ใช่สัดส่วนผลผลิตจริงของโรงกลั่นใด และไม่ใช่สูตรค่าการกลั่นที่ใช้รายงานทุกแห่ง แต่ช่วยแยกวัตถุดิบขาเข้ากับมูลค่าขาออก

หากน้ำมันดิบในแบบจำลองเพิ่มเป็น 90 ดอลลาร์ ขณะที่มูลค่าผลิตภัณฑ์เพิ่มเป็น 99 ดอลลาร์ ส่วนต่างจะเหลือ 9 ดอลลาร์ แม้มูลค่าขายผลิตภัณฑ์สูงขึ้น จึงไม่ควรสรุปว่าโรงกลั่นได้ประโยชน์จากราคาน้ำมันที่เพิ่มเสมอ อีกทั้งส่วนต่างดังกล่าวยังไม่หักพลังงานที่ใช้ผลิต ค่าดำเนินงาน ดอกเบี้ย ภาษี และรายการอื่นที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ

อ่านตัวเลขต่อหน่วยให้ตรงกับกระบวนการจริง

การเปรียบเทียบวัตถุดิบกับผลิตภัณฑ์ต้องตรวจหน่วย ปริมาณ และช่วงเวลาราคาที่ใช้ ไม่ควรนำราคาต่อหนึ่งลิตรไปลบกับราคาต่อบาร์เรลโดยตรง หรือใช้สินค้าปลายทางเพียงชนิดเดียวแทนผลผลิตทั้งหมดของโรงกลั่น ก่อนคำนวณควรทำตารางแหล่งราคาและสมมติฐานการแปลงหน่วย เพื่อเห็นชัดว่าตัวเลขใดเป็นข้อมูลจริงและตัวเลขใดเป็นแบบจำลอง

ผลของอัตราแลกเปลี่ยนต่อต้นทุนเงินบาท

ราคาดอลลาร์คงเดิมแต่ต้นทุนอาจเปลี่ยน

สมมติน้ำมันดิบราคา 80 ดอลลาร์ต่อหน่วย และอัตราแลกเปลี่ยน 35 บาทต่อดอลลาร์ ต้นทุนแปลงเป็นเงินบาทคือ 2,800 บาท หากราคาดอลลาร์คงเดิมแต่อัตราเป็น 36 บาทต่อดอลลาร์ ต้นทุนกลายเป็น 2,880 บาท เพิ่มประมาณ 2.86% ก่อนค่าใช้จ่ายอื่น ตัวอย่างนี้แสดงว่าการอ่านเฉพาะกราฟราคาสกุลดอลลาร์อาจไม่ตรงต้นทุนที่ผู้ใช้เงินบาทจ่าย

อย่างไรก็ตาม ต้นทุนน้ำมันดิบที่แปลงสกุลเงินแล้วไม่ใช่ราคาน้ำมันหน้าสถานีบริการโดยตรง ยังต้องพิจารณาผลิตภัณฑ์ การแปรรูป การขนส่ง และองค์ประกอบราคาปลายทางที่เกี่ยวข้อง จึงไม่ควรนำผลการคำนวณสมมติมาใช้พยากรณ์ราคาขายปลีกเป็นจำนวนบาทแน่นอน หรือข้ามข้อมูลของผลิตภัณฑ์ที่ผู้ใช้บริโภคจริง

ราคาเฉลี่ยซื้ออาจไม่ตรงกับราคาปัจจุบัน

สมมติผู้ใช้น้ำมันดิบซื้อสองครั้ง ครั้งละเท่ากันที่ 75 และ 85 ดอลลาร์ ต้นทุนราคาเฉลี่ยก่อนรายการอื่นคือ 80 ดอลลาร์ แต่ถ้าปริมาณแต่ละครั้งต่างกันต้องใช้ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก ไม่ใช่บวกราคาแล้วหารสองเสมอ การเห็นราคาล่าสุดลดลงจึงไม่บอกต้นทุนสินค้าทั้งหมดที่กิจการถืออยู่ ต้องอ่านช่วงเวลาจัดซื้อและปริมาณร่วมกัน

ตั้งคำถามให้ตรงกับผู้ใช้ข้อมูล

ผู้ที่ติดตามน้ำมันดิบเพื่ออ่านเศรษฐกิจอาจสนใจภาพอุปสงค์อุปทาน ผู้ประกอบการสนใจต้นทุนถึงจุดใช้ ส่วนผู้ซื้อขายต้องดูสัญญาและมูลค่าความเสี่ยง เริ่มจากเลือกวัตถุประสงค์หนึ่งอย่างแล้วจัดชุดข้อมูลที่เกี่ยวข้อง จะช่วยลดการนำข่าวเดียวไปอธิบายทุกเรื่อง และทำให้รู้ว่าข้อมูลใดยังขาดก่อนตัดสินใจ

เปรียบเทียบข่าวราคาด้วยฐานเวลาเดียวกัน

สมมติข่าวหนึ่งบอกว่าราคาเพิ่มจาก 70 เป็น 77 ส่วนอีกข่าวบอกว่าลดจาก 85 เป็น 77 ทั้งสองอาจถูกพร้อมกันหากใช้ช่วงเวลาเริ่มต้นต่างกัน ราคาปลายทางเท่ากันไม่ได้ทำให้คำว่าเพิ่มกับลดขัดแย้งเสมอไป จึงควรจดวันที่เริ่มและสิ้นสุดก่อนนำข่าวมาเทียบ

สำหรับการวิเคราะห์ต้นทุน ควรถามต่อว่าธุรกิจซื้อเฉลี่ยช่วงใดและข้อมูลนั้นตรงกับราคาที่กำลังติดตามหรือไม่ การเห็นราคาตลาดวันนี้ไม่พอบอกว่าค่าใช้จ่ายในงบงวดปัจจุบันเปลี่ยนเท่าใด เพราะต้องรู้ปริมาณและช่วงเวลาที่ราคาส่งผ่านเข้าสู่ธุรกิจด้วย

สรุป

น้ำมันดิบเป็นจุดเริ่มของห่วงโซ่ที่มีหลายราคา เลือกให้ชัดว่ากำลังอ่านวัตถุดิบ ผลิตภัณฑ์ หรือการลงทุน แล้วคำนวณหน่วย ค่าเงิน และต้นทุนที่เกี่ยวข้องก่อนเชื่อมไปสู่ข้อสรุป

สำหรับใครที่สนใจเรื่องการลงทุนและอยากจะเริ่มลงทุน เทรด Forex สามารถเปิดบัญชีผ่าน GOC Prime ทางหน้าเว็บไซต์ได้เลย ก่อนเปิดบัญชีควรตรวจรายละเอียดบริการและเงื่อนไขเรื่อง ค่า Swap เลเวอเรจ ค่าธรรมเนียม ประเภทบัญชี และช่องทางดูแลลูกค้าที่ผู้ให้บริการประกาศในปัจจุบัน เพื่อให้เลือกเงื่อนไขที่ตรงกับรูปแบบการใช้งานและความเสี่ยงที่ยอมรับได้